براساس یک گزارش سالانه دربارۀ وضعیت دموکراسی در سال ۲۰۲۳ در جهان، حکومت ایران در ردۀ ۱۵۳ جهان و پایینتر از کشورهایی چون اریتره، بلاروس و ازبکستان قرار دارد.
این گزارش که بخش پژوهشی گروه اکونومیست، شرکت خواهر نشریۀ بریتانیایی اکونومیست، آن را تهیه کرده، نشان میدهد که تنها ۱۲ کشور در شاخص دموکراسی وضعیت بدتری نسبت به ایران دارند که از آن جمله میتوان به یمن، لیبی، سودان، گینه استوایی، کره شمالی و افغانستان اشاره کرد.
همچنین در شاخصهای پنجگانۀ دموکراسی که به کشورها از صفر تا ۱۰ امتیاز داده شده، حکومت ایران در شاخص «فرآیند انتخابات و کثرتگرایی» صفر گرفته است.
شاخصهای سنجش دموکراسی
در این پژوهش که بیش از ۱۵ سال است انجام میشود و هر سال وضعیت کشورهای گوناگون را بررسی میکند، نظامهای سیاسی در سراسر جهان بنا به این پنج شاخص تحلیل و ارزیابی میشوند:
- فرآیند انتخابات و کثرت گرایی؛
- عملکرد دولت؛
- مشارکت سیاسی؛
- فرهنگ سیاسی؛
- آزادیهای مدنی.
براساس امتیازهای بهدستآمده، کشورها در یکی از چهار دستۀ «دموکراسی کامل»، «دموکراسی شکننده»، «شرایط بینابینی یا حکومتهای دوگانه» و در نهایت «حکومتهای اقتدارگرا» طبقهبندی میشوند.
وضعیت بد ایران
در میان کشورهای منطقۀ خاورمیانه و شمال آفریقا، تنها سه کشور سوریه، یمن و لیبی وضعیت بدتری نسبت به ایران دارند و جمهوری اسلامی با الگوی حکمرانی خود در ردۀ ۱۵۳ قرار گرفته است.
در میان کشورهای منطقه، عربستان سعودی هم جایگاه چندان متفاوتی ندارد و این حکومت پادشاهی در فاصلهای نزدیک به ایران و در ردیف ۱۵۰ دنیا قرار گرفته است.
در این پژوهش، ۵۹ کشور در سراسر دنیا در دستۀ رژیمهای اقتدارگرا طبقهبندی شدهاند که ایران هم یکی از آنها است. براساس این گزارش، تنها این کشورها وضعیت بدتری نسبت به ایران دارند: یمن، تاجیکستان، گینه استوایی، لیبی، سودان، جمهوری دموکراتیک کنگو، چاد، ترکمنستان، سوریه، جمهوری مرکزی آفریقا، کره شمالی، میانمار و البته افغانستان.
البته ایران بهنسبت سال ۲۰۲۲ یک رتبه صعود کرده و با امتیاز مجموع ۱.۹۶ از ۱۰ از ردیف صد و پنجاه و چهارم به رتبۀ صد و پنجاه و سوم رسیده است. امتیازاتی که ایران در شاخصهای پنجگانه از صفر تا ۱۰ کسب کرده، از این قرار است:
- فرآیند انتخابات و کثرتگرایی = صفر
- عملکرد دولت = ۲.۵
- مشارکت سیاسی = ۳.۳۳
- فرهنگ سیاسی = ۲.۵
- آزادیهای مدنی = ۱.۴۷